Erta belgilar: nimaga e’tibor berish kerak
RAS belgilari ko‘pincha 12–24 oy oralig‘ida seziladi. Asosiy yo‘nalish — ijtimoiy muloqot va takrorlanuvchi xatti-harakatlar.
- ✓Ismiga javob bermaydi, ko‘z bilan aloqa qisqa yoki yo‘q
- ✓Barmoq bilan ko‘rsatmaydi, qiziqqan narsasini ko‘rsatib ulashmaydi
- ✓Boshqa bolalar bilan o‘ynashga qiziqmaydi, yolg‘iz o‘ynashni afzal ko‘radi
- ✓Nutq kechikkan yoki eshitgan iborasini takrorlaydi (exolaliya)
- ✓Qo‘l silkitish, oyoq uchida yurish, aylanayotgan narsalarga uzoq tikilish
- ✓Kun tartibi o‘zgarsa kuchli qarshilik, tovush/yorug‘lik/matoga o‘ta sezuvchanlik
- ✓Ovqatlanishda juda tanlab qolish
Tashxis jarayoni
RAS tashxisi tahlil yoki bitta apparat tekshiruvi bilan qo‘yilmaydi. U bolaning xulqini kuzatish, ota-ona bilan tuzilgan batafsil anamnez va skrining vositalari (masalan M-CHAT) asosida qo‘yiladi. Nevrolog qo‘shimcha ravishda eshitishni tekshiradi, EEG va boshqa tekshiruvlar bilan o‘xshash holatlarni (eshitish pasayishi, epileptik faollik, PPMNS oqibatlari) istisno qiladi.
Muhim: tashxisni kutish davri korreksion mashg‘ulotlarni kechiktirish uchun sabab emas. Bola ko‘nikmalari ustida ish tashxis rasmiylashtirilishidan oldin ham boshlanishi mumkin va boshlanishi kerak.
Toshkentda davolash qanday olib boriladi
Autizmni “bir dori bilan” davolab bo‘lmaydi. Natijani beradigan narsa — muntazam, tizimli korreksion dastur. Shaxzod Medical da dastur quyidagi bo‘g‘inlardan iborat: nevrolog kuzatuvi va zarur bo‘lsa dori terapiyasi (uyqu, bezovtalik, xurujlar bo‘yicha), logoped-defektolog mashg‘ulotlari, xulq-atvor va muloqot ko‘nikmalari ustida ish, sensor integratsiya, LFK va massaj.
Ish kurslar bo‘yicha rejalashtiriladi, klinikada stationar va ambulator davolash sharoiti mavjud. Har kurs oxirida ko‘nikmalar qayta baholanadi va maqsadlar yangilanadi.
Oila bilan ishlash dasturning ajralmas qismi: ota-onaga uyda tuzilishi kerak bo‘lgan kun tartibi, muloqotni rag‘batlantirish usullari va xulqiy vaziyatlarda qanday javob berish bo‘yicha aniq ko‘rsatmalar beriladi.
Natijani nima belgilaydi
Eng kuchli omillar — mashg‘ulotlarning erta boshlanishi, muntazamligi va oilaning ishtiroki. 2–4 yosh oralig‘ida boshlangan tizimli korreksiya ko‘p hollarda nutq, o‘z-o‘ziga xizmat va bog‘cha/maktabga moslashuvda sezilarli yaxshilanish beradi.
Ota-onalar ko‘p so‘raydi
Autizm butunlay davolanadimi?
RAS — rivojlanish xususiyati va uni “yo‘qotib yuboradigan” dori yo‘q. Lekin to‘g‘ri korreksiya bilan bola nutqi, muloqoti va mustaqilligi sezilarli darajada yaxshilanadi. Maqsad — bolani hayotga moslashtirish.
Emlash autizmga sabab bo‘ladimi?
Yo‘q. Ko‘plab yirik tadqiqotlar emlash bilan autizm o‘rtasida bog‘liqlik yo‘qligini ko‘rsatgan.
Qabulga qanday yozilaman?
Saytdagi qisqa formani to‘ldiring yoki +998 55 503 03 05 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling. Manzil: Toshkent, Yunusobod tumani, Dehqonobod ko‘chasi 5A.
Saytdagi ma’lumot umumiy ma’lumot xarakteriga ega va shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi.
Boshqa maqolalar