Autizm va ijtimoiy xavotir: yangi tadqiqot miyada o‘ziga xos farqlarni aniqladi
2026-yil 27-iyul kuni *Translational Psychiatry* ilmiy jurnalida autizm va ijtimoiy xavotir o‘rtasidagi bog‘liqlikka bag‘ishlangan yangi tadqiqot e’lon qilindi. Tadqiqotda autizmli insonlarda ijtimoiy xavotir nafaqat xulq-atvorda, balki miyaning ayrim qismlaridagi o‘zgarishlar bilan ham bog‘liq bo‘lishi mumkinligi o‘rganilgan.
Tadqiqotchilar ikki alohida tadqiqot orqali autizmli insonlarning ijtimoiy vaziyatlardagi xatti-harakatlari va miya tuzilishini tahlil qilgan.
Birinchi tadqiqotda **575 nafar autizmli inson va 357 nafar nazorat guruhidagi ishtirokchi** qatnashgan. Natijalarga ko‘ra, autizm bilan birga ijtimoiy xavotirga ega bo‘lgan insonlar boshqa odamlarning iltimoslariga rozi bo‘lish yoki ularga yon berish kabi xatti-harakatlarni kamroq namoyon qilgan.
Ikkinchi tadqiqotda esa **72 nafar autizmli va 72 nafar autizmga ega bo‘lmagan inson** ishtirok etgan. Tadqiqotchilar autizm va ijtimoiy xavotir birgalikda kuzatilgan ishtirokchilarda **amigdala hajmi kattaroq** ekanini aniqlagan. Amigdala miyaning his-tuyg‘ular, xavfni sezish va qo‘rquv kabi jarayonlarda muhim rol o‘ynaydigan qismidir.
Qiziq jihati shundaki, tadqiqotchilar aniqlagan bu farqlar autizm bilan birga depressiya yoki umumiy xavotir buzilishi bo‘lgan guruhlarda xuddi shu tarzda kuzatilmagan. Bu esa **autizm va ijtimoiy xavotirning birgalikdagi holati o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lishi mumkinligini** ko‘rsatadi.
Tadqiqot mualliflari ushbu natijalar autizmli insonlarda ijtimoiy xavotirni yaxshiroq tushunish va kelajakda individual yondashuv asosidagi yordam usullarini ishlab chiqish uchun muhim bo‘lishi mumkinligini ta’kidlagan.
**Muhim:** ushbu tadqiqot amigdala kattalashishi autizm yoki ijtimoiy xavotirning sababi ekanini isbotlamaydi. Tadqiqot faqat ular o‘rtasida bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatadi.
**Manba:** Hao Y. va boshqalar. *Autism with social anxiety is associated with acquiescent behaviors and enlarged amygdala volume.* Translational Psychiatry, 27 July 2026. DOI: 10.1038/s41398-026-04179-z.
Saytdagi ma’lumot umumiy ma’lumot xarakteriga ega va shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi.